De beste wijn ter wereld komt uit deze Italiaanse streek – en je kunt er zo naartoe

Vanuit Pisa en Florence ben je in no time in Bolgheri, de groene kuststreek aan de Tyrreense Zee. Mooie glooiende landschappen, heerlijke restaurants en kleine authentieke dorpjes tussen de wijngaarden wisselen elkaar hier af. Wijnliefhebber Lidy van Kleef ging voor ons op pad in Toscane en ontdekte misschien wel de beste wijn ter wereld.

De wijnregio Bolgheri staat bekend als een van de spannendste wijnregio’s van Italië. Waar Toscane vaak wordt gekoppeld aan sangiovese, draait het in Bolgheri juist om druivenrassen zoals cabernet sauvignon, merlot en cabernet franc. Door het warme klimaat, de zeebries en de bijzondere bodem ontstaan hier krachtige en elegante wijnen, met veel karakter.

De entree via Viale dei Cipressi is prachtig: een imponerende bomenrij van wel vijf kilometer lang. De boulevard werd vereeuwigd in een gedicht van de Italiaanse Nobelprijswinnaar en dichter Giosuè Carducci. Iedere bewoner kan wel een zin uit het beroemde gedicht voordragen.

De wijnreis start in het kleine middeleeuwse dorpje Bolgheri. Met zo’n honderdvijftig inwoners kun je het niet levendig noemen, behalve in het voorjaar en in de zomer, als de terrasjes en vooral de Enoteca Tognoni volstromen met wijnliefhebbers.

In deze bijzondere enoteca – een wijnwinkel en restaurant – kun je heerlijk lokaal eten, alle wijnen uit de regio bekijken én kopen. Een goede plek om te zien wat deze streek allemaal te bieden en te proeven heeft. Bijvoorbeeld pappardelle toscana, een variant op ragù alla bolognese, maar dan met wildzwijn. Die lopen hier volop en belanden regelmatig in de pan.

Naast de enoteca bevindt zich Castello di Bolgheri, het oudste wijnhuis van deze regio. De kelders en het landgoed zijn sinds 1796 in handen van de bekende, adellijke familie Della Gherardesca. Deze familie stond aan de basis van de wijnbouwontwikkeling in Bolgheri, en nazaat graaf Federico Zileri Dal Verme staat vandaag de dag aan het roer.

Snel wordt hier duidelijk dat de wijnstreek de bekendheid te danken heeft aan drie adellijke families: de Della Gherardesca’s (Castello di Bolgheri), de familie Incisa della Rocchetta (van de bekende Sassicaia) en de Antinori’s (o.a. Tignanello en Guido al Tasso).

Waar nodig werd er in het verleden slim getrouwd om landgoederen samen te brengen. Bovendien profiteerde de wijnstreek van het ondernemerschap van deze families, en uiteraard de budgetten die werden meegenomen. Dat zie je in de uitstraling van de huidige wijnhuizen: de settings zijn luxe en modern, en het ontbreekt je aan niets.  

Ik heb geluk en krijg een mooie introductie van de wijnen door de directeur van het consortium van Bolgheri en Bolgheri Sassicaia, Daniele Parri. Zijn organisatie is verantwoordelijk voor het toezicht op de kwaliteit van de wijn, en gezien de vele prijswinnende wijnen hebben ze een reputatie hoog te houden.

In de wijnregio staat ongeveer 1.736 hectare aangeplant, waarvan het merendeel voor de bekende Bordeaux-blend van cabernet sauvignon, merlot en cabernet franc. Uniek aan het gebied is dat de bodem erg divers is: van zanderige kust en kleiig middendeel tot stenige rotsen aan de voet van de heuvels. Ook het microklimaat zorgt voor veel variëteit in de wijngaard, en dat is uiteindelijk te proeven in je glas. Vóór 12.00 uur hebben we er al een eerste sessie opzitten.

De wijngids stopt vervolgens bij Poggio al Tesoro. Een bekende producent die net een prachtige locatie heeft laten bouwen. Het nieuwe wijnterras heeft een geweldig zicht over de wijngaarden, waar onder andere vermentino, cabernet sauvignon, cabernet franc, merlot, syrah en viognier aangeplant staan.

Hun stijl is modern, toegankelijk en technisch heel goed gemaakt. Mijn favoriet is de wijn die de eigenaresse Marilisa Allegrini heeft opgedragen aan haar broer en oprichter van het domein, Walter. Dedicato a Walter is 100% cabernet franc en proeft rijp en elegant met een subtiele houtlagering. De prijs zie ik pas daarna. Laat ik zeggen dat Bolgheri niet de regio is waar bulkwijnen en prijsvechters vandaan komen…

Het verhaal van de Super Tuscans deed veel stof opwaaien in de internationale wijnwereld. Markies Mario Incisa della Rocchetta uit Bolgheri deed met zijn relatief jonge wijngaard mee aan de verkiezing voor beste Bordeaux-blend en kwam in 1978 als winnaar uit de bus, bij een vooraanstaande blindproeverij in Londen. Daarmee maakte hij de beste wijn ter wereld.

De Fransen waren met stomheid geslagen. Het markeerde het moment dat de tafelwijnen uit deze streek grootser bleken dan hun etiket. Het fameuze huis Sassicaia kreeg wereldfaam, en daarmee bekende aanhangers als Elton John en filmregisseur Francis Ford Coppola. Het is tevens het favoriete cadeau van David Beckham voor zijn vrouw Victoria, die de wijn liefdevol Sassi noemt.

Vanaf die uitslag veranderde het Italiaanse Bolgheri van stille kuststrook in een spannende en jonge wijnregio, die plots op de kaart stond. Het leuke aan deze periode nu is dat de wijngaarden volwassen worden, en dat de houtgerijpte wijnen langzaam op de markt komen. Deze laten voorzichtig zien wat zij in zich hebben.

Maakt het alle verwachtingen waar, of wordt het overtreffende trap? Ik ben in ieder geval diep onder de indruk bij het bezoek, en van de Sassicaia 2022 die we mogen proeven: vol, fruitig, krachtig, gelaagd en perfect in balans.

Tenuta Argentiera is een wijnhuis met geschiedenis, waarvan een deel van de wijnen rustig ligt te rijpen (volgens het consortium minimaal twee jaar op hout, en daarna een half jaar op fles). Wijnmaker Nicolò Carrara beheert sinds 2009 de kelder. Hij vertelt over hoe de wijnen evolueren, maar ook over hoe rode wijnen steeds eleganter worden gemaakt. De jongere doelgroep kiest niet meer voor een zwaar glas dat smaakt naar een bom hout.

Italië kenmerkt zich door de honderden autochtone druivenrassen waarmee gewerkt wordt. Eentje die al behoorlijk bij ons op de wijnkaart staat is vermentino. Maar bij wijnhuis Grattamacco proef ik een van de lekkerste vermentino’s tot nu toe: de Grattamacco Vermentino 2020, naast een van 2024. Een rijke wijn met mooie lagen aan smaak. Ik wist niet dat vermentino zo mooi ouder kon worden – of ik heb het nooit eerder geproefd. Abrikoos, witte perzik en een hint van honing.

Grattamacco ontstond in 1977, als tweede wijnhuis in de regio na Sassicaia, en profiteert van een prachtige ligging bovenop de heuvels van Bolgheri. Via de zandweg omhoog krijg je echt een goed beeld van de omgeving, en bij helder weer zie je de eilanden voor de kust liggen. Een tijd geleden verscheen er een prachtige documentaire over Grattamacco, die je hier kunt bekijken.

De laatste stop in deze wijntour is een sympathiek familiebedrijf in het dorpje Castagneto Carducci. Farmaceut Emilio Borsi begon er in het jaar 1800 met het distilleren van alcohol, met een helend effect. Ik proefde hier de Gran Liquore del Pastore, een likeur die veel wordt gebruikt bij ijs, of om desserts mee te verrijken.

Er moest even gezocht worden tussen papieren, dozen en lege flessen: maar het fameuze recept van oma – torta del pastore – mocht gedeeld worden. Een supersmaakvol stukje taart, dat je kunt serveren met een glaasje koude likeur en een espresso, aan het eind van je Italiaanse diner. Zelf aan de slag? Probeer het zelf met het recept hieronder. Divertirsi!

Wil je meer weten over deze geweldige regio in Italië of een wijntour door Bolgheri boeken? Op de website van het consortium van Bolgheri vind je meer informatie.

Reserveren is overigens aan te raden. Houd er rekening mee dat sommige wijnhuizen met een minimale groepsgrootte werken, en dat sommige wijnproeverijen kostbaar zijn in deze regio. Maar goed, dan proef je misschien wel de beste wijn ter wereld…