Dit is Suruga – de Japanse regio waar jouw matcha vandaan komt

De prefectuur Shizuoka is een regio in Japan ten zuidwesten van Tokio. De prefectuur staat bekend om het prachtige uitzicht op Mount Fuji en als het hart van de Japanse theeproductie. Suruga is de theeregio in Shizuoka, waar bijvoorbeeld de meeste matcha in Japan vandaan komt, net als andere soorten groene thee.

Deze Japanse theeregio is goed bereikbaar vanuit steden zoals Nagoya en Tokio. Ik reis dan ook met de shinkansen – de Japanse bullet train – vanuit Tokio naar Kakegawa, een van de steden in Shizuoka. Vervolgens ga ik op pad om zelf groene thee te plukken, te zien hoe matcha gemaakt wordt en om volop te proeven van de verschillende soorten thee.

Wist je overigens dat je dit deel van mijn reis als losse bouwsteen kunt boeken bij Dimsum Reizen? Bekijk snel deze bouwsteen en ontdek zelf de theeregio Suruga.

Groene thee is voor de meeste mensen iets eenvoudigs. Een zakje in heet water en klaar. Matcha is daarentegen erg gewild, maar vooral bekend van de populaire lattes. Pas als je door de groene heuvels van Suruga rijdt – in de prefectuur Shizuoka – begrijp je dat thee hier niet zomaar een drankje is, maar een manier van leven.

Het grootste deel van de Japanse groene thee (waar ook matcha onder valt) komt uit deze regio. Ik belandde in een wereld vol mistige bergen, eeuwenoude tradities en pure smaken. Van het plukken van theebladeren tot aan uitgebreide theeceremonies en het overnachten bij een authentieke homestay – deze regio is het ontdekken meer dan waard.

Japanse groene thee is totaal iets anders dan wat wij vaak onder groene thee verstaan. In Japan wordt thee vrijwel altijd gestoomd, direct na de oogst. Het stomen stopt het oxidatieproces en zorgt voor een frisse en grassige smaak vol umami. Dit zijn de drie bekendste soorten groene thee uit Japan:

Sencha is de meest gedronken groene thee in Japan. Deze soort wordt vaak gemaakt van de eerste oogst van de theeplant (Camellia sinensis), al kan sencha ook van latere oogsten gemaakt worden. De theebladeren hebben volop zon gehad en zijn na de oogst gestoomd en gedroogd.

De smaak varieert van fris en grassig tot zacht en rond, afhankelijk van de oogst en verwerking. Je kunt sencha kopen in een gedroogde vorm, maar ook als poeder.

Matcha komt van exact dezelfde plant. Het verschil zit in de groei en verwerking. Voor matcha worden de planten zo’n vijftien tot twintig dagen in de schaduw gezet, vaak worden er doeken over de theeplanten gespannen. Daardoor maken ze meer chlorofyl en aminozuren aan, wat zorgt voor een diepgroene kleur en intense umami.

Na het stomen worden de bladeren gedroogd, ontdaan van nerven en steeltjes, en vervolgens langzaam tot poeder gemalen. Echte matcha is levendig, fris en complex van smaak – en allesbehalve bitter.

Goed om te weten; matcha is geen beschermde naam. Dit betekent dat veel matcha buiten Japan, voornamelijk uit China, niet wordt gestoomd, maar wordt gebakken. Daardoor verandert zowel de smaak als de kwaliteit. Koop je matcha? Zorg dan altijd dat je de gestoomde variant koopt – het liefst uit Japan.

Hojicha wordt net als sencha en matcha van dezelfde theeplant gemaakt. Deze variant ontstaat doordat de theebladeren op hoge temperatuur worden geroosterd, wat resulteert in een roodbruine kleur en een zachte, nootachtige en lichtzoete smaak.

De geroosterde bladeren verliezen de frisse smaak die zo herkenbaar is voor Japanse groene thee en ontwikkelen warme, aardse en karamelachtige tonen, perfect voor een verwarmende kop thee in de winter.

Op het station van Kakegawa worden Christel van Dimsum Reizen en ik opgehaald door Koichi, onze gastheer voor de komende dagen. We slapen in een homestay, gerund door Koichi en zijn vrouw Kyoko. Samen hebben ze een huis van meer dan zeventig jaar oud opgeknapt – ooit gebouwd door een lokale theeboer.

’s Avonds checken we pas in bij deze unieke plek, eerst neemt Koichi ons mee door Suruga. Vanaf het station duurt het niet lang voordat het landschap compleet verandert. De stad verdwijnt achter ons terwijl we door de glooiende heuvels rijden, waarbij ik eindeloos veel rijen met groene theeplanten zie.

Als eerste gaan we naar een theefabriek om te zien hoe de bladeren worden verwerkt tot thee. Daarna rijden we de berg Awagatake op om te lunchen, om vervolgens zelf theebladeren te plukken op een plantage iets verderop. We sluiten de middag af met een proeverij, waarna Koichi en Kyoko een authentieke Japanse maaltijd bereiden bij hen thuis.

Koichi neemt ons mee naar een van de grootste theefabrieken in de regio, tussen de steden Kakegawa en Shizuoka in. Hier wordt dagelijks zo’n vijftig ton thee verwerkt. We parkeren op het terrein voor de fabriek en stappen naar binnen. Ik ruik meteen een intense en grassige geur, alsof er net honderden grasvelden zijn gemaaid.

Het is relatief rustig in de fabriek doordat het ’s ochtends heeft geregend. Er wordt nog veel met de hand geoogst, en als het regent oogsten de meeste boeren niet. Haast alle boeren uit de omgeving brengen hun oogst naar deze fabriek. Bij binnenkomst wordt de oogst nauwkeurig afgewogen en beoordeeld, waarna ze per kilo theebladeren betaald worden.

Jaarlijks wordt er drie tot vijf keer geoogst, de thee die momenteel verwerkt wordt komt veelal van de derde oogst. De bladeren zijn wat groter en steviger dan van de eerste lenteoogst – de meest gewilde oogst – en vooral bedoeld voor herfst- en winterthee.

Aan de zijkant zie ik twee witte vrachtwagentjes staan, de oogst wordt uitgeladen. Dit gaat veelal nog op een ouderwetse manier, waarbij de boer grote zakken gevuld met theebladeren aflevert.

Het productieproces is afhankelijk van welke theesoort er gemaakt wordt (sencha, matcha of hojicha bijvoorbeeld). In de fabriek wordt voornamelijk sencha en matcha gemaakt, waarbij de theebladeren direct na binnenkomst kort worden gestoomd. Vervolgens worden de bladeren gedroogd tot ze zo’n 35 tot 40 graden zijn.

Een machine borstelt de bladeren tot fijne thee, waarna grote centrifuges de thee verder drogen. Ik kijk mijn ogen uit, sommige machines komen wel tot het dak van de fabriekshal, en overal ligt een soort stoflaag van groen poeder – de uiteindelijke thee.

De thee wordt nogmaals geborsteld, vaak tot een fijn poeder, waarbij ook alle overgebleven takjes worden verwijderd. Zo ontstaat het groene poeder dat je vast kent van matcha, al wordt in Japan ook sencha vaak in poedervorm verkocht. Ondanks de grote fabriek gebeurt alles met precisie en geduld, waarbij de machines in een soort ritme de bladeren verwerken tot het eindproduct.

We stappen in de kleine auto van Koichi, ook wel een keijidōsha of kei car. Dit is een Japanse variant van een licht voertuig, haast een soort mini-auto. Op het Japanse platteland zijn ze erg populair. Door vastgelegde maximale afmetingen en een maximaal vermogen leveren de auto’s belasting- en verzekeringsvoordeel op. Daarnaast hebben veel van deze auto’s alleen plek voor twee personen voorin, met daarachter een laadbak voor bijvoorbeeld de oogst.

We rijden de Awagatake op via een smal bergweggetje, een berg van 532 meter hoog. Deze berg staat bekend om de adembenemende uitzichten vanaf de top, over de uitgestrekte theeplantages van Suruga. Halverwege de berg is zelfs het Japanse teken voor thee groot uitgesneden op de helling.

Ondanks de mist is het uitzicht vanaf de top van de berg nog steeds ontzettend mooi. Overal om mij heen zie ik de groene theeplantages, met wat dorpen en steden op de achtergrond. Op heldere dagen zie je zelfs Mount Fuji liggen, maar dat geluk heb ik vandaag helaas niet. Op de berg staan ontelbaar veel cipressen, wat het uitzicht nog groener maakt.

Bovenop de berg zit ook een klein restaurant, gerund door twee Japanse dames van een jaar of zeventig. Dagelijks maken ze verse dashi die ze serveren met handgemaakte udon, een dikke noedelsoort, of soba, een Japanse noedel gemaakt van boekweitmeel.

Ze serveren de soep met gebakken ui en ei als topping, samen met wat schichimi togarashi, een kruidenpoeder met ingrediënten zoals pepers, sesamzaad, gember en zeewier. De lunch smaakt fantastisch, waarbij zoet, zout en umami perfect in balans zijn.

Na een geweldige lunch stap ik samen met Christel meer dan voldaan weer bij Koichi in de auto. We rijden via hetzelfde smalle bergweggetje terug naar beneden, wat een stuk minder spannend is dan omhoog. Koichi brengt ons naar een theeplantage aan de voet van de berg, waar een ouder echtpaar thee verbouwt op zo’n twee hectare grond.

De plantage is al generaties lang in de familie. De struiken waar de thee aan groeit zijn wel dertig jaar oud, een respectabele leeftijd die de theeplant alleen behaalt met de juiste verzorging. Iets waar de Japanse boeren in deze regio overigens erg goed in zijn. Niet alleen omdat het onderdeel van de cultuur is, maar ook omdat het vaak zo’n vijf jaar duurt voordat je van een nieuwe plant kunt oogsten. Het is dan ook een behoorlijke investering om een nieuwe plantage aan te leggen.

Elke dag gaan er zo’n tien wagentjes vol theebladeren naar de fabriek waar we eerder op de dag zijn geweest. Na een korte uitleg tussen de theeplanten ga ik aan de slag, ik wil zelf thee plukken. Ik krijg een grote rieten mand aangereikt, samen met tuinhandschoenen en een snoeischaartje. Alleen bladeren met de juiste diepe kleur groen mogen geoogst worden.

Enthousiast ga ik aan de slag op de plantage. Het plukken is rustgevend, bijna meditatief. Zorgvuldig kam ik met mijn handen door de takken van de theeplanten, op zoek naar de juiste blaadjes. Langzaam maar zeker vult de rieten mand zich, al is mijn oogst maar beperkt – zeker in vergelijking tot het oudere echtpaar, dat een stuk behendiger de blaadjes plukt.

Na het harde werk brengt Koichi ons naar de volgende locatie, waar we sencha en matcha gaan proeven. Er zit namelijk een flink smaakverschil tussen de Japanse theesoorten. Daarnaast maakt het ook nog eens uit of je de thee koud of warm drinkt, en hoe vaak je thee trekt van wat poeder of gedroogde bladeren.

De sencha smaakt scherp, fris en grassig, met op de achtergrond wat zoetigs en bitters. De smaak is absoluut niet te vergelijken met thee zoals we deze in Nederland drinken, elke slok is zoveel romiger en smaakvoller. De tweede trekking is een stuk zachter en ronder, misschien nog wel lekkerder dan de eerste trekking.

Matcha smaakt ook grassig en fris, maar dan met een diepe smaak van umami als ondertoon. Alle bitterheid is verdwenen, met een gelaagdheid bij elke slok. Voorafgaand eten we overigens een zoet hapje – een wagashi. Dit eet je voor je de thee drinkt en is gemaakt van anko, een Japanse pasta van rode bonen. Het zoetige versterkt de smaak van de thee.

Tegen de tijd dat het donker begint te worden komen we aan bij de homestay van Koichi en Kyoko, een prachtig en authentiek Japans huis op het platteland. Naast gastheer en gids is Koichi ook een uitstekende kok, hij bereidt dan ook een fantastische maaltijd.

Op tafel verschijnt tororo shiru, een traditionele Japanse soep. De basis is een soort bouillon van groene thee. Daarnaast staan er allemaal ingrediënten op tafel, zoals geraspte yam. Door het raspen wordt de yam slijmerig, maar samen met de overige ingrediënten, zoals verse makreel en shiitake, ontstaat een geweldige combinatie.

Als een soort hotpot voeg je de ingrediënten toe aan de soep. Zo staan er ook nog verse groenten op tafel, net als een schaaltje met wagyu, tofu met okra, kastanjes met pompoen en rijst. Het eten is fantastisch. Ogenschijnlijk simpel, maar toch zo ontzettend smaakvol, waarbij je in elke hap de liefde en aandacht proeft waarmee het eten is bereid. Ik kan het niet beter omschrijven dan Japans comfortfood, maar zó goed en troostrijk heb ik het nog nooit geproefd.

De homestay is opgedeeld in verschillende traditionele Japanse kamers, met tatami-vloeren en dunne schuifdeuren. Ik slaap dan ook in een washitsu, een kamer waarbij je op een dun matrasje op de grond slaapt. De serene ruimtes zijn sfeervol en warm, waarbij de homestay direct als thuis aanvoelt.

De volgende ochtend genieten we van een traditioneel Japans ontbijt, inclusief verschillende soorten groente, omelet en makreel. Ondanks dat ik dacht dat op de grond slapen niet iets voor mij was, heb ik heerlijk geslapen. Het is een regenachtige dag, die zich perfect leent voor wat ontspanning in het authentieke huis – uiteraard met een kop thee.

In de middag vertrekken we richting het Shizuoka Theemuseum. In het museum zijn interactieve tentoonstellingen over verschillende soorten thee van over de hele wereld, niet alleen over Japanse thee. Naast het museum ligt een prachtige Japanse tuin, met daarin een traditioneel huis, waar je gedurende de dag theeceremonies kunt volgen.

Nieuwsgierig lopen Christel en ik door de tuin, richting het huis dat gekenmerkt wordt door eenvoud en natuurlijke materialen zoals hout en papier. We worden ontvangen door de master, een dame in traditionele kleding die de ceremonie leidt.

Eerst krijgen we een wagashi, het zoete snoepje. Dit is de mooiste die ik tot nu toe heb gezien, het is haast een kunstwerk. Elk seizoen heeft een eigen wagashi overigens, de een nog mooier en smaakvoller dan de ander. De master schept bij iedereen wat matcha in een chawan, een traditionele kom, terwijl we gehurkt op de grond zitten. Vervolgens schenkt ze er een laagje heet water bij.

Met een chasen, een houten klopper, laat de master vervolgens zien hoe je de thee opklopt. Ze vertelt dat de manier van kloppen erg belangrijk is, waarbij de beweging vanuit je pols komt. Door snel te kloppen ontstaat de felgroene drank, zoals je matcha waarschijnlijk kent.

Vervolgens pak ik de chawan met rechts vast, terwijl de kom in mijn linkerhandpalm rust. Na een buiging neem ik een eerste slok. De matcha smaakt fantastisch, met diepe lagen en een heerlijke grassige, warme smaak.

’s Avonds hebben Koichi en Kyoko een soort sushiparty voor ons klaargezet. Christel en ik nemen plaats op de grond, op tafel staan bakjes met verschillende ingrediënten. Het is de bedoeling dat we zelf temaki maken, een soort handrollen. Naast vellen nori staat er dampende sushirijst op tafel, net als verschillende soorten groenten en vis.

Verse zalm, tonijn, zeebaars en garnalen wisselen de bakjes met bijgerechten af zoals een egg custard, ingelegde paddenstoelen en tempura van theebladeren. Ik start met een kommetje dashi, gevuld met tofu en zeewier. Vervolgens geniet ik van gevulde, gefrituurde tofuzakjes – ook wel inarizushi – met een zoethartige smaak.

Het eten is een groot feest, waarbij Koichi en Kyoko de perfecte gastheer en -vrouw zijn. Alle ingrediënten zijn kakelvers, het maken van de handrollen is erg leuk en het smaakt fantastisch. Eigenlijk wil ik niet meer naar huis…

Na een paar dagen buiten de grote steden vertoefd te hebben, op het platteland van Shizuoka, midden in de theeregio Suruga, weet ik het zeker. Japanse thee draait niet om trends of superfoods. De thee is een vast onderdeel van de cultuur, waarbij de lokale bevolking maar al te goed beseft dat het leven op het platteland draait om tijd, aandacht en liefde.

Met ontembaar enthousiasme organiseert Dimsum Reizen uitstekend verzorgde reizen, zowel individueel als in groepsverband. De reizen zijn geheel op maat samengesteld door de zeer ervaren reisspecialisten, in nauwe samenwerking met lokale partners en op smaak gebracht met bijzondere en unieke activiteiten.

Heb je altijd al een reis naar Japan willen maken? Of ben je er al weleens geweest, maar benieuwd naar verborgen parels en unieke activiteiten – zoals zelf thee plukken in de bergen rondom Shizuoka en Suruga?

Ga dan mee op reis! Boek deze unieke culinaire reis naar Japan, waar Dimsum Reizen je meeneemt langs de culinaire hoogtepunten van het land, net zoals Bas heeft gedaan. Van bruisende steden zoals Tokio, Osaka en Kyoto tot aan bijzondere regio’s waar je nauwelijks toeristen tegenkomt.

Wat dacht je bijvoorbeeld van de theeregio Suruga, waar onder andere matcha vandaan komt? Of Kochi, waar je verse bonito proeft en zelf yuzu plukt? En vergeet Azumino niet, waar tussen de Japanse Alpen wasabi groeit. Ontdek al etend Japan en maak dezelfde reis als Bas.