Eten in Zuid-Tirol: 10x gerechten die je geproefd móét hebben

Zuid-Tirol is de noordelijkste provincie van Italië en grenst aan Oostenrijk en Zwitserland, in het Italiaans heet de regio Alto Adige. Naast dat zowel Duits als Italiaans officiële talen zijn, komen de verschillende culturen ook in de keuken samen. Stevige gerechten uit de Alpen staan naast Italiaanse klassiekers en in de prachtige valleien vind je veel lokale recepten en tradities. Het eten in Zuid-Tirol is dan ook erg goed.

Dat het eten zo goed is, komt door meerdere factoren, waaronder het vruchtbare landschap waarin veel wordt geproduceerd. Denk aan appels, wijn en spek, maar ook aan zuivel, eieren, honing, kruiden en groenten. Zuid-Tirol is bovendien een van de kleinste wijngebieden van Italië, maar door de verschillen in hoogte, bodem en klimaat groeien er opvallend veel verschillende druivenrassen.

Veel regionale producten herken je aan het kwaliteitskeurmerk van Zuid-Tirol, een keurmerk voor kwalitatieve producten die volgens vastgelegde criteria in Zuid-Tirol worden geproduceerd. Daarnaast heeft een aantal bekende specialiteiten een beschermde aanduiding, zoals spek, appels, kaas en wijn.

Benieuwd naar mijn favoriete eten in Zuid-Tirol? Dit zijn de producten en gerechten die je tijdens een reis door Zuid-Tirol absoluut wilt proeven, waarvan je er een aantal zelfs thuis kunt maken.

Soms heb je niet meer nodig dan goed brood, spek en een glas wijn. In Zuid-Tirol heet zo’n tussendoortje een marende. Dit is een eenvoudige maaltijd, die van oudsher gedurende de dag werd gegeten en die je nu nog overal tegenkomt. Een van de lekkerste combinaties is flinterdun gesneden Speck Alto Adige PGI met Schüttelbrot, een dun en krokant roggebrood dat op smaak wordt gebracht met onder andere venkel en karwij.

Schenk er een goed glas lokale wijn bij en je begrijpt meteen waarom dit ook wel de Zuid-Tiroolse variant op de Italiaanse aperitivo wordt genoemd. Simpel, goed en ontzettend lekker. Hier lees je overigens nog veel meer over typisch lokale producten uit Zuid-Tirol.

Zeker in de verschillende Zuid-Tiroolse berghutten kom je gegarandeerd Speckknödel tegen, ook wel spekknoedels genoemd. Deze hartige knoedels ontstonden als een slimme manier om restjes oud brood te gebruiken. Het brood wordt gemengd met onder andere melk, eieren en blokjes spek en vervolgens tot flinke knoedels gevormd.

De klassieke versie wordt geserveerd in een krachtige, heldere vleesbouillon en afgemaakt met verse bieslook. Dit ogenschijnlijk simpele gerecht vat misschien de keuken van Zuid-Tirol wel samen, het is ultiem comfortfood, bereid met de beste lokale ingrediënten.

Zelf thuis aan de slag? Probeer dan eens dit heerlijke recept voor Zuid-Tiroolse spekknoedels in bouillon.

Het beste van de Alpen en Italië in een gerecht? Dan kom je wat mij betreft al snel uit bij Schlutzkrapfen. Deze halve maantjes doen misschien een beetje denken aan ravioli, maar het deeg wordt traditioneel gedeeltelijk van roggemeel gemaakt. Binnenin zit meestal een zachte vulling van spinazie en kwark.

Na het koken worden de Schlutzkrapfen royaal geserveerd met Parmezaanse kaas, bruine boter en bieslook. Het resultaat is zowel vertrouwd Italiaans als onmiskenbaar Zuid-Tirools. Maak het zelf met dit recept of bestel dit gerecht zodra je het ergens in Zuid-Tirol op de kaart ziet staan.

In de Dolomieten wonen de Ladiniërs, met een eigen taal en eeuwenoude tradities. Dat zie je ook terug op tafel. Een typisch voorbeeld zijn turtres: dunne deegpakketjes die worden gevuld met verse ingrediënten en vervolgens krokant worden gebakken.

Het deeg wordt traditioneel gemaakt van een mengsel van roggemeel en tarwemeel, melk, eieren en een beetje boter. Het deeg wordt flinterdun uitgerold tot ronde schijven. Vervolgens wordt er een schep vulling op de schijven gelegd, waarna er een tweede schijf bovenop gaat. De randen worden stevig aangedrukt, waarna de pakketjes worden gebakken in hete olie.

De vulling verschilt per familie en vallei, maar spinazie met kwark en zuurkool zijn klassiekers. Van oorsprong werden turtres vooral gemaakt voor feestdagen en andere bijzondere gelegenheden. Met dit gerecht proef je niet alleen de smaken van Zuid-Tirol, je ervaart ook een uniek stukje van de regio.

Dat Zuid-Tirol nog altijd Italië is, wordt duidelijk zodra er risotto op tafel komt. Radicchio, in Nederland ook wel bekend als roodlof genoemd, doet het bijzonder goed in een romige risotto. De bittere smaak van deze knapperige groente combineert perfect met boter en kaas.

In de Zuid-Tiroolse versie van deze risotto wordt de rijst afgeblust met lokale wijn. Daardoor krijgt de risotto niet alleen extra diepte, maar laat het gerecht ook zien wat je allemaal kunt met de kwalitatieve lokale producten uit Zuid-Tirol. Deze bijzondere risotto vind je waarschijnlijk veel op menukaarten in de regio, al kun je met dit recept ook thuis aan de slag.

Ben je in het voorjaar in Zuid-Tirol? Ga dan op zoek naar Spargel mit Bozner Sauce bij lokale restaurants. Vooral rondom Bolzano en langs de Zuid-Tiroolse wijnroute zijn witte asperges een echte specialiteit in het voorjaar, net als in Nederland.

De asperges worden geserveerd met Bozner Sauce. Dit is een saus van gekookt ei met mosterd, olie, azijn en bieslook. Vaak komen daar nog ham en gesmolten boter bij. Geen ingewikkelde ingrediënten, maar wel een combinatie van heerlijke lokale ingrediënten, waar je waarschijnlijk geen genoeg van kunt krijgen. Alvast thuis testen? Dat kan met dit recept.

Gnocchi kom je natuurlijk in heel Italië tegen, maar in Zuid-Tirol is deze heerlijke pastasoort misschien nóg lekkerder dan in de rest van het land. Aardappelen uit de bergen vormen een perfecte basis voor zachte gnocchi, die goed samengaan met bijvoorbeeld een saus van Stilfser kaas, ook wel bekend als Stelvio DOP.

Deze beschermde bergkaas maakt van een bekende Italiaanse klassieker een smaakvol, lokaal gerecht. Veel hebben de gnocchi niet nodig, vaak kom je dit gerecht tegen met een saus van boter, verse kruiden en flink wat van de heerlijke bergkaas.

De keuken van Zuid-Tirol is stevig geworteld in de bergen en draait volop om lokale producten. Denk bijvoorbeeld aan vlees en Kaminwurzen: dit zijn gedroogde, licht gerookte worstjes die je vaak tegenkomt bij een traditionele marende, de Zuid-Tiroolse variant van een borrelplank.

Zuid-Tirools vlees kopen is dan ook een bewuste keuze als het gaat om dierenwelzijn en smaak. Rundvlees uit Zuid-Tirol draagt al sinds 2010 het Zuid-Tiroolse kwaliteitskeurmerk, mits aan strenge regels voor veehouderij en slacht wordt voldaan.

Varkensvlees met het Zuid-Tiroolse kwaliteitskeurmerk is verkrijgbaar sinds 2014, en sinds 2024 komen ook wild, geiten- en schapenvlees uit Zuid-Tirol en Zuid-Tiroolse Kaminwurzen in aanmerking voor het keurmerk. Kortom, voor goed vlees moet je in Zuid-Tirol zijn.

Een gerecht waarin dit kwalitatieve vlees tot zijn recht komt is bijvoorbeeld tagliata. Dit klassieke Italiaanse gerecht bestaat uit in plakjes gesneden rundvlees die kort worden gegrild. Meestal wordt het gerecht geserveerd met rucola en Italiaanse kaas, maar het liefst bestel ik tagliata met romige kruidenboter en een frisse salade van lokale groenten en kruiden in Zuid-Tirol.

Ben je een zoetekauw? Ook dan is Zuid-Tirol de ideale culinaire regio om te ontdekken. Wat dacht je bijvoorbeeld van panna cotta? Dit gerecht is misschien niet typisch voor de regio, maar kom je overal tegen. Het bijzondere? Veel restaurants werken voornamelijk met lokale ingrediënten, waardoor je vaak panna cotta tegenkomt met bijvoorbeeld honing of bessen uit Zuid-Tirol.

Vooral in de warmere maanden in de zomer vind je in Zuid-Tirol volop vers fruit, bessen en kruiden. In de hoger gelegen dalen zorgen de zonnige dagen en koele nachten bovendien voor uitgesproken smaken – iets wat overigens ook de wijn uit de regio zo goed maakt.

Deze klassieker kent haast iedereen wel: apfelstrudel. Misschien wel het bekendste gerecht uit Zuid-Tirol, wat niet vreemd is als je ontdekt hoe belangrijk de appelteelt in de regio is. Duizenden boeren verzorgen de verschillende boomgaarden. De oogst begint, afhankelijk van het ras, vaak in augustus.

De appels zijn zelfs beschermd met een Europees keurmerk (PGI) dat aangeeft dat zowel de kwaliteit als de heerlijke smaak direct verbonden is met de herkomstregio, in dit geval Zuid-Tirol. De appels worden veelal vers gegeten, al kom je ze ook tegen in gerechten zoals apfelstrudel of verwerkt als sap of cider.

Typische apfelstrudel uit Zuid-Tirol wordt gemaakt met zanddeeg, waarbij de vulling bestaat uit lokale appels met onder andere kaneel, rozijnen, pijnboompitten en citroen. Persoonlijk vind ik een flinke schep slagroom ernaast bij het serveren heerlijk, al is een beetje poedersuiker al meer dan voldoende. Zelf aan de slag? Probeer dan eens dit recept.

Deze tien gerechten zijn eigenlijk pas het begin, er is namelijk nog veel meer te ontdekken. In Zuid-Tirol verandert het eten mee met de hoogte én met het seizoen. In het voorjaar eet je er de lekkerste asperges, in de zomer kom je veel gerechten met lokale groenten en kruiden tegen en in de herfst draaien veel plekken tijdens het Törggelen – een herfsttraditie waarbij je wandelt, eet en drinkt – om wijn, kastanjes, knoedels en andere stevige gerechten.

Precies dit maakt Zuid-Tirol juist zo geschikt voor foodies. Naast indrukwekkende bergen en prachtige wijngaarden geniet je er van de beste lokale gerechten, bereid met goede ingrediënten en heel veel liefde.

Ben je van plan om Zuid-Tirol te ontdekken? Goed idee! Vanuit Nederland reis je gemakkelijk met de auto of trein naar deze regio in het noorden van Italië.

Ook vliegen kan, bijvoorbeeld naar Bolzano, Innsbruck of Verona. Meer informatie over Zuid-Tirol? Neem dan een kijkje op de website van Zuid-Tirol en laat je inspireren voor je volgende reis.

Beeld header: IDM/Sennereiverband Südtirol/Franco Cogoli