Saarland op z’n lekkerst: roadtrip door Duitsland

Vanuit Nederland rijd ik in een kleine vier uur naar Perl, helemaal in het westen van Saarland. De snelweg maakt steeds vaker plaats voor kleinere wegen en het landschap wordt langzaam groener en heuvelachtiger. In slecht een paar uur rijden beland je in een heel andere wereld. Vanaf de wijngaarden rondom Perl kijk je uit over Frankrijk en Luxemburg, terwijl op de achtergrond bossen, heuvels en de rivier de Moezel het landschap kleuren.

Saarland is de kleinste deelstaat van Duitsland, maar culinair heeft de regio opvallend veel te bieden. De Franse invloed is overal voelbaar en veel Saarlanders lijken zich minstens zo verbonden te voelen met Frankrijk en Luxemburg als met andere delen van Duitsland. Dat zie je terug op het bord, maar ook in de manier van leven: goed eten en drinken krijgen hier alle ruimte en tijd.

Ooit draaide Saarland vooral op kolen, staal en ijzer. Tegenwoordig zijn het juist de groene heuvels, wijn, restaurants en lokale producenten die de regio zo aantrekkelijk maken.

Bij Hotel Maimühle in Perl ontmoet ik Frederik Theis. Zijn hotel is ook een vinotheek en werkt nauw samen met wijnmakers uit de directe omgeving. Van april tot oktober organiseert Frederik wandelingen van zo’n zeven kilometer door de wijngaarden, inclusief proeverijen.

Mijn kennismaking met Frederik en Saarland begint met een goed glas wijn. Hij schenkt elbling, een druif die al eeuwen in deze omgeving groeit. Fris, licht, lekker en makkelijk drinkbaar. Tegenwoordig wordt er veel meer wijn gemaakt in Saarland dan elbling alleen. Ook grauburgunder – pinot gris – kom je volop tegen.

Frederik vertelt dat de wijnbouw in Saarland sterk is veranderd. Waar wijn vroeger vaak iets was wat boeren naast hun andere werkzaamheden deden, leggen wijnmakers zich er tegenwoordig volledig op toe. Moderne technieken, veel aandacht voor kwaliteit en de bekende Duitse nauwkeurigheid hebben de streek een nieuwe generatie wijnen opgeleverd.

We gaan op pad langs een aantal wijngaarden in Saarland, de eerste stop is bij de wijngaarden rondom het mysterieuze Katzenhaus. Waar de naam vandaan komt, lijkt niemand precies te weten, maar door het uitzicht maakt dat weinig uit. Ik kijk uit over glooiende wijnranken, daarachter liggen Frankrijk en Luxemburg.

Even verderop ligt Sehndorf, een klein dorp op een heuvel, waar opvallend veel wijnmakers bij elkaar zitten. We bezoeken onder andere Bioweingut Ollinger-Gelz en lopen daarna naar Gerd Petgen, om de hoek. Op het zonnige terras van zijn Sekthaus drinken we een glas grauburgunder, waarbij een flammkuchen op tafel verschijnt.

Flinterdun en gloeiend heet uit de oven. De zoete ui, het zoute spek en flink wat zwarte peper geven de flammkuchen precies de juiste smaak. Ik neem een hap en terwijl de knapperige bodem uit elkaar valt besef ik dat dit misschien wel een van de lekkerste flammkuchen is die ik ooit heb gegeten. Het gerecht komt oorspronkelijk uit de nabijgelegen Elzas in Frankrijk, maar staat haast overal op de kaart in Saarland.

Veel wijnbedrijven openen gedurende een deel van het jaar een Strausswirtschaft, een soort tijdelijk restaurant tussen de wijngaarden waar eigen wijn wordt geschonken, vaak met eenvoudige streekgerechten erbij. Een ideale manier om de wijnen van Saarland te leren kennen, al is het terras bij Gerd Petgen ook een hele fijne plek.

Veel wijnen verlaten de regio nauwelijks en populaire flessen zijn vaak in het najaar al uitverkocht. Kortom, wil je wijn uit Saarland proeven? Dat doe je het beste in de regio zelf, het liefst bij de wijnboeren thuis.

Na de kennismaking met de wijnen van Saarland reis ik naar Buchnas Landhotel Saarschleife, een klein stukje verderop in Mettlach. Het prachtige hotel ligt tegen het bos aan en is onder andere een populaire tussenstop voor fietsers. Voor de deur staat zelfs een bandenautomaat, waar je een nieuwe fietsband kunt kopen alsof het een flesje water is.

Het hotel is niet alleen de perfecte plek om tot rust te komen, je wordt ook nog eens in de watten gelegd. Chef-kok Christian Münch-Buchna heeft in het hotel namelijk een bijzondere keukentafel gecreëerd, letterlijk. Midden in de keuken van het restaurant dat bij het hotel hoort. Geen chef’s table achter een glazen wand of aan een bar, maar ik zit aan tafel ín de keuken, tussen de koks, pannen en werkbanken.

Er is geen vast menu, ik eet wat er deze avond wordt gekookt. Ondertussen kijk ik mee, en laat Christian regelmatig een bijzondere bereiding of een typisch lokaal gerecht zien. Het diner start met een cocktail en brood van een lokale bakkerij, waarna het ene gerecht na het andere verschijnt. Daarnaast staan er twee wijnen uit Saarland op tafel, die goed passen bij het eten.

Lokale ingrediënten worden omgetoverd tot heerlijke gerechten, zoals hert met rode kool, appel en radijs, verschillende bereidingen van geitenkaas, verse pastinaaksoep en snoekbaars met gerst. Ook het kalfsvlees met ui en knoedels smaakt goed, en laat zien dat de Duitse keuken veel meer is dan schnitzel en worst. De avond eindigt met een dessert én een uitgebreid kaasbuffet met Franse kazen van net over de grens.

De volgende ochtend verruil ik de keukentafel voor een van de bekendste uitzichten van Saarland: de Saarschleife. De rivier de Saar maakt hier een bijna perfecte haarspeldbocht door het bos. Via het Baumwipfelpfad loop ik over een houten pad steeds hoger tussen de boomtoppen, met uitzicht over het bos. Aan het einde wacht een uitzichtplatform boven de vallei. Helaas laat mijn hoogtevrees het niet toe om helemaal naar boven te wandelen, maar gelukkig is Willem mee als fotograaf. Zonder moeite wandelt hij naar boven, met een magisch uitzicht als beloning.

Alles bij elkaar is de wandeling nog een kilometer lang, waarbij je onderweg aan de hand van interactieve informatieborden leert over het bos en de rivier, terwijl je letterlijk op tientallen meters hoogte tussen de boomtoppen wandelt. Je kunt ter plekke een kaartje kopen voor dertien euro, al is het nog veel gemakkelijker om van tevoren alvast online je kaartjes te reserveren.

Vanuit Mettlach rijd ik naar Losheim am See, een korte rit van zo’n twintig minuten. De bestemming in mijn navigatie is Losheimer Senfmühle, een tussenstop onderweg naar Saarbrücken. Eigenaar Christoph Biertz maakt verschillende soorten mosterd en werkt zoveel mogelijk biologisch en met producenten uit Saarland.

Achter de winkel staan grote roestvrijstalen vaten waarin het productieproces plaatsvindt. Een zak van 25 kilo mosterdzaad kan uiteindelijk goed zijn voor ongeveer duizend potjes mosterd. Het echte mengen neemt maar een paar uur in beslag, maar de zaadjes moeten eerst vocht en azijn opnemen en daarna heeft de mosterd tijd nodig om op smaak te komen.

Tijdens workshops kun je zelf aan de slag, om vervolgens jouw eigen mosterd mee naar huis te nemen. Ik neem de proef op de som en meng mosterd met onder andere gember, citroengras, peterselie en ui. Niet veel later heb ik een vol potje mosterd, dat ik omdoop tot basterd. Tussen het maken door proef ik verschillende soorten mosterd, samen met wat pretzels, worst én een glas apfelschorle (mijn favoriet). 

Met een aantal potjes mosterd in de kofferbak rijd ik verder naar Saarbrücken, de hoofdstad van Saarland. Het is vanuit de mosterdfabriek nog een uurtje rijden, waarbij ik grotendeels langs de rivier de Saar naar het zuiden van de deelstaat rijd. Saarbrücken heeft zo’n 180.000 inwoners en mede doordat het een universiteitsstad is, is het een levendige stad waar genoeg te ontdekken is.

Mijn eerste stop in Saarbrücken is Rimoco, een kruidenwinkel waar de potjes bijna letterlijk van vloer tot plafond staan. Het bedrijf werd in 2012 opgericht door vrienden Richard Möcks en Ben Albuzat, geïnspireerd door kruiden die ze tijdens hun reizen tegenkwamen.

Inmiddels bestaat het assortiment uit honderden specerijen en kruiden uit de hele wereld, naast producten als olijfolie, lokale wijn en matcha. Op de etiketten staat niet alleen waar de kruiden vandaan komen, maar ook waarvoor je ze kunt gebruiken. Zelfs met handige receptkaartjes die passen bij de verschillende potjes.

’s Avonds schuif ik aan bij het restaurant Hilde & Heinz, in het centrum van de stad. Op het menu staat de Saarlandse keuken. Het restaurant is een Wirtshaus – een traditioneel eetcafé of typische herberg – in een modern jasje. De tafel staat al snel vol met gerechten waarvan ik de namen nog even moet oefenen: Gefillder, knoedels gevuld met leverworst, Geheirade en Dibbelabbes, een stevig aardappelgerecht.

Vooral de Dibbelabbes stond hoog op mijn verlanglijstje. Dit typische gerecht uit Saarland bestaat uit geraspte aardappelen met spek, prei en eieren, geserveerd met appelmoes. In de verte doet het wat denken aan rösti, al vind ik de Dibbelabbes lekkerder, zeker door de toevoeging van een flinke schep appelmoes.

Als toetje ga ik voor gefrituurde appelringen en een pickleback, een shotje wodka met augurkensap en een augurk. Klinkt misschien niet heel aantrekkelijk, maar het is een gek lekkere afsluiting, waar ik er stiekem nog eentje van bestel.

Saarland draait niet alleen om eten en drinken, al is het zeker een belangrijk onderdeel van de cultuur. Net buiten Saarbrücken ligt namelijk de Völklinger Hütte, een voormalige ijzerfabriek die sinds 1986 niet meer in bedrijf is en tegenwoordig op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staat.

Het complex is gigantisch. Hoogovens, pijpen, trappen en staalconstructies vormen samen bijna een complete stad. Vroeger werkten hier duizenden mensen, tegenwoordig is het complex een groot museum, met verschillende tentoonstellingen en kunstinstallaties. Je kunt uren verdwalen in de Völklinger Hütte, waarbij je tussen alle kunst leert over het industriële verleden van Saarland. De entree is zo’n vijftien euro, je kunt de kaartjes vooraf gemakkelijk online kopen.

Een paar uur later sta ik alweer midden in Saarbrücken voor een foodtour met gids Klaus Friedrich. Rondom de Sankt Johanner Markt lopen we van adres naar adres. Hoewel het regent is Saarbrücken nog steeds een mooie stad om doorheen te wandelen. Een goede graadmeter, want ik houd absoluut niet van regen. Maar in Saarbrücken maakt het niet zoveel uit, er is veel te veel om te proeven en te ontdekken.

Bij Kalinski Wurstwirtschaft begin ik met currywurst. En niet zomaar currywurst, maar de beste van Saarland. Sterker nog, volgens de Süddeutsche Zeitung – de grootste krant van Duitsland – maken ze hier zelfs de allerbeste currywurst van heel het land.

De klassieke variant wordt met een broodje geserveerd, een Doppelweck. Dit typische broodje uit Saarland werd vroeger meegenomen door mijnwerkers en staalarbeiders als stevig ontbijt. Het bestaat uit twee ronde, aan elkaar gebakken broodjes die je van elkaar kunt scheuren. Het lijkt qua vorm een beetje op een kadetje, maar dan in een dubbele variant. Naast de klassieker – die inderdaad ongelooflijk lekker is – proef ik ook de Chèvre Chaud. Dit is currywurst van kalfsvlees met gesmolten Franse geitenkaas en friet. Het is een knipoog naar Frankrijk, dat dicht tegen Saarland aanligt.

Vervolgens neemt Klaus mij mee naar Pasta Manufaktur van Tina Bonaffini Caputo. Een aantal jaren geleden verruilde ze haar restaurant voor een winkel vol verse pasta. Inmiddels staat ze in de regio bekend om haar goedgevulde ravioli, met zowel klassieke smaken als varianten die bij Saarland passen.

In een kleine koekenpan bereidt ze wat pasta, waaronder haar beroemde Saarland-ravioli. In de vulling zitten leverworst, zuurkool, aardappel en gekaramelliseerde appel, Tina serveert de ravioli met wat uitgebakken guanciale. In een simpel deegkussentje komen de smaken van Italië en Saarland samen, en dat smaakt erg goed. De smaak is hartig, maar ook friszuur en een beetje zoetig.

Na de currywurst en pasta is er gelukkig nog wat ruimte over voor versgedraaid ijs bij Henry’s Eismanufaktur. Zodra ik plaatsneem in de sfeervolle ijssalon, waar het zelfs met regen erg druk is, verschijnen er drie coupes op tafel, waaronder spaghetti-ijs met framboos, een sorbet en ijs met een combinatie van pinda, sesam, karamel en chocolade.

Voor een goede kop koffie gaan we vervolgens naar COMAME, waar met Japanse precisie de lekkerste koffie van de stad wordt gezet. Van specialty coffee tot aan koffiebonen voor thuis, de kwaliteit is ontzettend hoog. Zodra ik binnenstap ruik ik de warme geur van verse koffie, daarnaast ligt de vitrine vol met prachtige taartjes.

Ik zit nog vol van de currywurst, pasta en het ijs, dus ik bestel alleen een kop koffie. De koffiebonen wisselen iedere week en de zaak maakt eigen blends van verschillende bonen. In het bijbehorende lab worden overigens ook workshops gegeven.

Er staat nog een laatste stop op het programma, een ambachtelijke bakker die ondertussen meerdere vestigingen in Saarbrücken heeft. Brot & Sinne begon ooit met een ambitieus doel: het perfecte broodje bakken voor bij een burger. Dat project liep enigszins uit de hand en groeide uit tot een volwaardige bakkerij.

Inmiddels bakken ze ook exclusief brood voor een aantal restaurants in de stad, waaronder GästeHaus Klaus Erfort aan de overkant van de straat, bekroond met twee Michelinsterren. Omdat ik met de auto ben, kan ik het niet laten om wat mee te nemen voor thuis. Gelukkig is er nog voldoende ruimte in de kofferbak. 

Onderweg terug naar mijn hotel stappen we nog binnen bij Saar-Lor-deLuxe, een winkel vol producten uit Saarland en het omliggende grensgebied. Van koekjes en snoep tot wijn en gin, het assortiment van de winkel laat zien hoe rijk Saarland is als het op eten en drinken aankomt. Voor ik het weet staat er nóg een tas gevuld met eten in de kofferbak van mijn auto…

Nu laat Saarland perfect zien dat deze deelstaat veel meer is dan de bekende Duitse gerechten, toch kan ik het niet laten om de laatste avond een tafel te reserveren bij het restaurant Unter der Linde in Saarbrücken. Het is dinsdag, en dat betekent dat het Schnitzel-Tag is bij dit restaurant.

Er staan verschillende schnitzels op de kaart, ik ga voor een flinke wienerschnitzel – niet Duits, oké – bereid met ingrediënten uit Saarland, waaronder het malse kalfsvlees. De schnitzels worden gebakken in geklaarde boter en geserveerd met diverse bijgerechten, waaronder een heerlijke salade van komkommer, aardappels, spek en ui.

De wekelijkse Schnitzel-Tag is overigens erg geliefd bij de inwoners van Saarbrücken, vooraf reserveren is zeker geen overbodige luxe. Op andere dagen is het restaurant ook zeker een aanrader, waarbij het voornamelijk draait om producten en gerechten uit Saarland.

In Saarland zijn de steden compact en sfeervol, de wijnhuizen klein en overzichtelijk en de natuur is adembenemend mooi. Tel daar het gastvrije karakter van de deelstaat bij op, en je hebt de ideale bestemming voor je volgende culinaire reis.

Je kunt er wijn drinken tussen de druivenranken, appelsap en Viez proeven bij een lokale producent, lunchen met lokale aardappelkoekjes of Dibbelabbes, struinen langs de vele culinaire adressen in Saarbrücken en dezelfde avond aanschuiven voor een uitgebreid menu op sterrenniveau.

Daarbij is het een relatief kleine regio, waardoor je tijdens een roadtrip of rondreis gemakkelijk veel verschillende plekken kunt combineren. De ene dag fiets je langs de Saar, de volgende dag wandel je door de Bliesgau en weer een dag later sta je tussen de wijngaarden aan de Moezel.

De typische uitdrukking Saarvoir vivre und Hauptsach gudd gess vat de regio misschien wel het beste samen. Vrij vertaald betekent dit ‘een beetje Franse joie de vivre, maar vooral zorgen dat er goed gegeten wordt’. En dat lukt uitstekend in Saarland.

Wil je meer weten over de Duitse deelstaat Saarland en wat je er allemaal kunt eten, proeven, ontdekken en doen? Kijk dan op de website van Toerisme Saarland en plan je volgende reis naar Duitsland.