Van aardappel tot zak: zo worden Lay’s-chips gemaakt

Op een vrij zonnige septemberdag rijd ik het boerenerf op van de familie van den Bosch in Middenmeer, Noord-Holland. Als ik m’n portier open om uit te stappen, hoor ik in de verte al de rooimachines over het land gaan. Je kan er niet omheen: hier worden aardappelen geteeld.

Niet zomaar aardappelen, maar aardappelen die speciaal worden geteeld om Lay’s-chips van te maken. Een aardappel die, zo hoor ik, met zorg wordt geselecteerd. Terwijl we over het modderige pad naar de akkers lopen, vertelt zoon Stefan wat een chipsaardappel anders maakt dan een gewone aardappel. Zo heeft hij een hoog droogstofgehalte en smaakt hij daardoor minder lekker dan tafelaardappel. Hij is echt speciaal geschikt om als chips te frituren.

“Lay’s werkt met zo’n tien verschillende aardappelrassen”, legt boer Jan uit. Daar zijn zo’n vier exclusieve Lay’s-rassen onder. De boeren die de aardappelen voor Lays produceren, zitten met elkaar in een groep. Lay’s blijft nieuwe rassen ontwikkelen en selecteren in nauwe samenwerking met de boeren. Zo zoeken ze naar rassen die beter bestand zijn tegen de veranderende weersomstandigheden. “We zoeken naar planten die minder meststoffen nodig hebben en meer voedingsstoffen uit de bodem kunnen halen”, aldus boer Jan.

Na het oogsten worden de aardappelen opgeslagen in de loods van de boerderij. Daar blijven ze liggen tot de vrachtwagens van Lay’s ze komen halen. Boer Jan vertelt dat er zo weinig mogelijk handelingen worden verricht om butsen en beschadigingen aan de aardappelen te voorkomen. Iedere beschadiging kan later invloed hebben op de kwaliteit van jouw chipje.

Eenmaal in de vrachtwagen geladen is het maar een klein ritje voor de aardappelen: in slechts 20 minuten bereikt de vrachtwagen de fabriek van Lay’s in Broek op Langedijk. Daar worden de aardappelen verwerkt tot chips. Na het lossen worden de aardappelen grondig gewassen, geschild en gesorteerd. Daarna worden ze in flinterdunne plakjes gesneden, wat zorgt voor knapperige chips.

Na het bakken worden ze gekruid en krijgen ze die lekkere smaak die we kennen. En die smaak wordt dagelijks uitvoerig getest. Iedere dag worden de chips vier keer getest door telkens een ander testpanel. De chips worden getest aan de hand van Golden Standard-chips. Dat zijn zakjes met de allerbeste chips die onder perfecte omstandigheden gemaakt zijn. Deze Golden Standard-zakjes worden in de vriezer bewaard en voor een test ontdooid.

Dat proeven gaat zo: eerst een Golden Standard-chipje, dan een chipje van de nieuwe batch. Iedereen klaar? Stemmen maar! Eerst de zak: zitten er geen beschadigingen aan? Geen deukjes? Is de verpakking goed afgesloten? En dan de chips zelf. Zijn ze knapperig? Is de smaak goed? Niet te zout? Het is een zware taak, zoals je begrijpt, maar iemand moet het doen!

Voor deze keer mag ik zelf meetesten. De chips uit de nieuwe batch zijn nog warm. En warme chips zijn echt het állerlekkerst wat er is. Je proeft de aardappelsmaak nog beter. Nu begrijp ik ook waarom het zo belangrijk is om de beste aardappelen te selecteren. Overigens mag ik tijdens het stemmen niet praten: dit gebeurt aan de hand van gebaren; duimpje omhoog, duimpje omlaag.

Wouter de Vos, fabrieksmanager van Broek op Langedijk, legt uit dat niet iedereen zomaar in het testpanel kan komen – en helpt mij daarmee uit mijn droom. Er gaat een echte opleiding aan vooraf om te testen of je verschillende smaken en kleuren goed kunt onderscheiden.

We sluiten de dag af met een zak chips op tafel en een interview met Ben Barlow, van de afdeling Research & Development. Hij ontwikkelt onder meer de nieuwe smaken van Lay’s en vertelt over de zoektocht naar de perfecte smaak. Wat de chipstrends zijn die we kunnen verwachten? Fruit & spicy, een beetje Caribisch. Meteen dwaal ik af naar een chipje dat smaakt naar sappige ananas en pittige rode peper. Met een beetje geluk zijn ze bij Lay’s volgend jaar zomer zover. Dat zou zomaar eens een echte chips-hit kunnen worden!